Rối loạn hay suy giảm nội tiết tố nữ sau khi sinh xảy ra ở tất cả phụ nữ, bao gồm cả trường hợp họ sinh con so và con rạ. Mặc dù là chuyện thường gặp, nhưng tình trạng mất cân bằng nội tiết tố này cũng gây ra khá nhiều điều phiền phức.

Bị rối loạn nội tiết tố nữ sau khi sinh là gì?

Bị rối loạn nội tiết tố nữ sau sinh là tình trạng thay đổi nội tiết tố sau khi người mẹ sinh con. Sự thay đổi này gây suy giảm hoặc mất cân bằng nồng độ các hormone trong cơ thể.

Sự suy giảm nội tiết tố nữ estrogen sau khi sinh con

Quá trình suy giảm nội tiết tố nữ estrogen sau khi sinh con xảy ra rất nhanh, ngay lúc em bé chào đời và nhau thai bong ra. Đây là sự thay đổi mạnh mẽ và bất ngờ nhất về nội tiết tố đối với bà mẹ.

Trong giai đoạn thai kỳ, nhau thai tiết ra nồng độ estrogen rất cao để kích thích tuyến vú cũng như các cơ quan khác của người mẹ phát triển phù hợp với sự lớn lên của em bé.

Sau khi người mẹ sinh con, nhau thai bong ra làm một nguồn cung cấp estrogen mất đi, gây ra tình trạng mất cân bằng nội tiết tố nữ sau khi sinh. Nếu bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn, nồng độ estrogen sẽ giảm sâu hơn nữa để không gây ức chế hormone tiết sữa prolactin.

Suy giảm hormone tuyến giáp sau khi sinh

Chủ yếu là hormone thyroxine, đây là hormone chính do tuyến giáp tiết ra. Nó có tác dụng tăng tỉ lệ trao đổi chất, tổng hợp protein cũng như ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cơ thể.

Phần lớn phụ nữ đều gặp tình trạng tuyến giáp ngừng hoạt động trong khoảng một vài tuần sau khi sinh con. Sau thời gian này, tuyến giáp rơi vào trạng thái hoạt động kém. Đó cũng là một trong những yếu tố góp phần gây ra sự rối loạn nội tiết tố nữ sau khi sinh con.

Rối loạn nội tiết tố sau khi sinh do prolactin

Prolactin được tiết ra từ tuyến yên, có vai trò rất cần thiết cho sự tiết sữa của người mẹ. Với những phụ nữ nuôi con bằng sữa mẹ, họ cần rất nhiều hormone prolactin.

Thế nhưng prolactin và estrogen lại là hai thái cực trái ngược. Sự tăng lên quá cao của prolactin sẽ gây ức chế hormone estrogen, làm tình trạng suy giảm nội tiết tố này sau khi sinh càng thêm trầm trọng.

Rối loạn nội tiết tố nữ sau khi sinh ảnh hưởng thế nào đến người phụ nữ?

Sự thay đổi nội tiết tố nữ sau khi sinh con không phải là bệnh, tuy nhiên nó cũng gây ra những phiền phức nhất định cho người phụ nữ sau khi vượt cạn. Những rắc rối này bao gồm:

Ảnh hưởng do mất cân bằng nội tiết tố nữ estrogen sau khi sinh

– Khô âm đạo: Là triệu chứng ít khi được chị em nhắc đến nhưng lại cực kỳ phổ biến. Sự suy giảm nội tiết tố estrogen sau khi sinh làm cho các mô ở vùng kín trở nên khô, mỏng và nhạy cảm hơn. Điều này có thể gây ra cảm giác đau rát kéo dài thường xuyên, đặc biệt là khi quan hệ tình dục.

– Bị mụn nội tiết sau sinh: Estrogen ảnh hưởng đến quá trình tiết bã nhờn của làn da. Do đó khi estrogen giảm xuống đột ngột sau khi sinh, bà mẹ có thể bị mụn nội tiết.

– Rối loạn kinh nguyệt: Nếu sản phụ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ, họ có thể vô kinh đến tận 6 tháng sau sinh. Một số trường hợp khác, kinh nguyệt có thể xuất hiện trở lại sớm hơn, nhưng sẽ bị rối loạn một thời gian, sau đó mới có thể trở lại bình thường.

– Một số ảnh hưởng khác: Nóng bừng, tóc mỏng, da khô, tâm trạng u uất đều là những ảnh hưởng do rối loạn nội tiết tố nữ sau khi sinh con, tuy nhiên không trầm trọng ở tất cả các bà mẹ.

Mất cân bằng nội tiết tố sau khi sinh con có thể gây ra một số biểu hiện tiêu cực trong tâm trạng

Ảnh hưởng do suy giảm hormone tuyến giáp

Sự suy giảm hormone tuyến giáp thường gây ra rối loạn tự miễn. Việc này thường kéo theo một số rối loạn như nhịp tim nhanh, run nhẹ, nóng bừng, giảm cân hoặc hơi tăng động hơn bình thường. Tình trạng này chỉ kéo dài khoảng một vài tuần.

Sau giai đoạn đó, khi bước vào giai đoạn tuyến giáp hoạt động kém, người mẹ có thể cảm thấy mệt mỏi, bị tăng cân, thỉnh thoảng thấy lạnh run, tóc rụng.

Ảnh hưởng do rối loạn nội tiết tố prolactin

Prolactin tăng cao giúp bà mẹ có đủ sữa cho con bú, nhưng lại ức chế hormone estrogen. Việc này là bình thường ở tất cả các bà mẹ, nhưng nó có thể gây ra một số triệu chứng do thiếu hụt estrogen, ví dụ như khô hạn, mụn nội tiết sau khi sinh đã kể ở trên.

Làm sao để bổ sung, cân bằng nội tiết tố sau khi sinh con?

Để cân bằng nội tiết tố nữ sau khi sinh, chị em phụ nữ có rất nhiều cách. Chỉ có điều đây là thời gian người mẹ còn đang cho con bú, do đó mọi can thiệp từ bên ngoài đều phải được xem xét kỹ lưỡng.

Trong nhiều trường hợp, khi mà các triệu chứng không quá nghiêm trọng, chúng hoàn toàn có thể tự thuyên giảm sau một vài tuần hoặc vài tháng.

Nếu như tình trạng không có nhiều cải thiện, bà mẹ có thể làm giảm sự rối loạn nội tiết tố nữ sau khi sinh bằng một số cách như sau:

– Tăng lượng chất xơ trong thực đơn: Giúp bổ sung vitamin, làm giảm các triệu chứng khô da, khô tóc, đồng thời giúp người mẹ cải thiện tâm trạng. Một số thực phẩm giàu estrogen như các loại đậu, mè đen, hạt lanh, dầu oliu có thể giúp bổ sung nội tiết tố nữ sau khi sinh rất hiệu quả.

– Tập thể dục: Có thể thực hiện sau khi sinh con vài tuần, khi mà người mẹ đã cảm thấy mình khỏe mạnh. Nên khởi đầu bằng những bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, ngồi thiền, sau đó có thể tập yoga. Chúng không chỉ giúp người mẹ cân bằng nội tiết tố nữ sau khi sinh con, mà còn hỗ trợ giảm căng thẳng và duy trì cân nặng lý tưởng.

– Không sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết tố ngay sau khi sinh: Các loại thuốc tránh thai chứa nội tiết tố sẽ làm trầm trọng hơn tình trạng thay đổi nội tiết tố nữ sau khi sinh. Thay vào đó, người mẹ có thể sử dụng bao cao su hoặc đặt vòng tránh thai.

– Tránh xa các thực phẩm có hại: Bao gồm đồ ăn nhanh, caféine và bia rượu, chất béo không bão hòa. Chúng có thể gây hại đến sữa mẹ và sức khỏe, bao gồm cả tình trạng mất cân bằng nội tiết tố nữ sau khi sinh.

– Sử dụng sản phẩm hỗ trợ cân bằng nội tiết tố: Sau khi sinh, đặc biệt là trong thời gian cho con bú, cần cân nhắc hết sức nếu sử dụng một loại sản phẩm nào đó có can thiệp đến sức khỏe.

Nếu có, tốt nhất nên lựa chọn những sản phẩm có chiết xuất từ thảo dược. Trong đó, viên uống MaxWoMan là một sản phẩm mà các bà mẹ có thể tham khảo. Sản phẩm có khả năng hỗ trợ cân bằng, điều trị nội tiết tố sau khi sinh mà không ảnh hưởng đến sữa mẹ

Da quá khô, có đốm màu nâu, giảm tính đàn hồi, nếp nhăn… là những dấu hiệu lão hóa của phụ nữ ở tuổi mãn kinh. Đây là tín hiệu cho thấy, cơ thể đang thiếu chất dinh dưỡng và cũng có nghĩa bạn nên chăm sóc bản thân để giữ tuổi xuân, sức khỏe của mình.

1. Sở hữu một làn da tươi tắn ngay từ bây giờ

Trí thông minh và sự tự tin có thể phát triển hơn khi con người càng lớn tuổi, nhưng điều tương tự không xảy ra với nồng độ của nhiều loại hóc môn trong cơ thể. Trong suốt thời kỳ mãn kinh, sự sụt giảm nồng độ estrogen gây ảnh hưởng lớn lên làn da.

Việc thiếu hụt estrogen khiến làn da trở nên mỏng manh, chảy xệ và nhăn nheo. May mắn thay, bạn có thể giảm bớt một vài ảnh hưởng tới làn da của sự lão hoá bằng cách quan tâm đến những nhu cầu đặc trưng của làn da.

2. Làn da và thời kỳ mãn kinh

Mãn kinh gây ra nhiều sự thay đổi trên làn da của bạn. Khi cơ thể ngừng sản xuất đủ lượng collagen, một lượng mỡ bên dưới làn da bạn mất đi khiến sự đàn hồi của da sụt giảm. Điều này, kết hợp với sự khô ráp gây ra bởi những thay đổi nội tiết có thể gây nên sự chảy xệ – đặc biệt là xung quanh vùng cổ, hàm và hai bên má – cùng với những nếp nhăn và lằn xếp. Những nếp nhăn và lằn xếp gây ra bởi mãn kinh thường là những đường nhăn tại 2 bên mắt và phần trên của môi.

Ngoài việc đối phó với các cơn bốc hỏa, thay đổi tâm trạng và các triệu chứng khác của thời kỳ tiền mãn kinh, nhiều phụ nữ mãn kinh sớm phải đối phó với các mối quan tâm về thể chất và cảm xúc như giảm ham muốn tình dục, mong muốn có thai.

• Làm sạch

Làm sạch là một bước quan trọng trong việc chăm sóc da – đặc biệt là ở độ tuổi mãn kinh. Khi cơ thể lão hoá dần và làn da trở nên khô ráp, da đặc biệt cần thêm độ ẩm. Chìa khoá của việc này là sử dụng một loại sữa rửa mặt dành cho làn da khô. Vì thế, lựa chọn một công thức sữa rửa mặt cung cấp độ ẩm thay vì các loại sữa rửa mặt tạo bọt hay gel, vì chúng có thể làm mất đi độ ẩm của da.

• Dưỡng ẩm

Sau thời kỳ mãn kinh, làn da của bạn trở nên khô hơn vì các tuyến dầu không hoạt động tốt như trước nữa. Cố gắng cung cấp cho làn da thêm nhiều độ ẩm với một loại kem tốt. Tránh việc tắm lâu trong nước nóng và bôi kem dưỡng ẩm khi da vẫn còn ướt. Điều đó giúp tăng lượng ẩm cho da của bạn.

• Kem chống nắng

Mặc dù ung thư da và nếp nhăn là do ánh sáng mặt trời bạn phơi vào những năm tuổi 20, 30 và 40, nhưng bạn vẫn cần phải bảo vệ làn da. Vì làn da của bạn giờ đây có ít sự bảo vệ tự nhiên hơn so với khi bạn còn trẻ. Hãy tìm loại kem có khả năng bảo vệ da bạn khỏi tia cực tím có bước sóng dài từ SPF 30 trở lên và sử dụng nó hằng ngày.

• Tối thiểu hoá nếp nhăn trên da

Những nếp nhăn được tạo ra từ sự tác động có hại của ánh mặt trời qua nhiều năm, cũng như thay đổi nội tiết của thời kỳ mãn kinh. Khi nồng độ hóc môn sụt giảm cùng với tuổi tác, điều này sẽ làm giảm chất lượng da và khiến các nếp nhăn trở nên tệ hơn. Các nếp nhăn có thể rõ thấy hơn khi da bị khô, đặc biệt là ở độ tuổi mãn kinh. Hãy sử dụng kem dưỡng ẩm ở vùng mặt, hàm, và xung quanh cổ mỗi ngày, và tìm những sản phẩm chăm sóc da được thiết kế để chống lại các nếp nhăn, sự chảy xệ và tạo nên một vẻ ngoài rạng rỡ hơn.

• Đánh bay đốm sậm màu trên da

Các đốm sậm màu do lão hoá trên mặt, tay và ngực có thể được trông thấy rõ ở thời kỳ mãn kinh. Ngăn chặn chúng bằng cách sử dụng kem chống nắng hằng ngày. Nếu như da bạn đã xuất hiện những chấm nhỏ này rồi, hãy làm mờ chúng đi bằng các sản phẩm giúp tẩy tế bào chết, khiến chúng bong tróc ra khỏi bề mặt da. Những sản phẩm làm trắng da cũng có thể giúp làm mờ đi các chấm nhỏ. Nước cân bằng da (toner) cũng giúp da đều màu hơn.

• Bảo vệ tay của bạn

Mu bàn tay của bạn cũng có thể mất đi độ ẩm, collagen, và chất béo trong suốt thời kỳ mãn kinh. Điều này khiến các mạch máu trở nên rõ thấy hơn và vùng da cũng trở nên nhăn nheo. Hơn nữa, da của bạn có thể thiếu sự dày dặn và trở nên xương xẩu. Để làm giảm đi vẻ ngoài nhăn nheo, hãy sử dụng kem dưỡng ẩm thường xuyên trên tay của bạn. Bảo vệ chúng khỏi ánh nắng và đeo găng tay khi làm việc nhà và vườn.

• Ăn các loại thực phẩm chứa chất chống oxy hoá

Collagen mang lại cho làn da của bạn sự đầy đặn trẻ trung và giữ cho da căng mịn. Khi nồng độ estrogen sụt giảm, lượng collagen cũng giảm theo. Ăn các thực phẩm chứa chất chống oxy hoá có thể giúp làn da của bạn khoẻ mạnh từ trong ra ngoài. Tìm các loại trái cây và rau củ có màu sắc sáng (chúng có được màu sắc trên từ các hợp chất tốt) và cố gắng ăn các loại có màu sắc giống với màu của quang phổ.

• Sử dụng đậu nành

Đậu nành rất giàu isoflavone và các hợp chất thực vật mà được xem như có tác động giống collagen trong cơ thể. Isoflavone có thể giúp cải thiện những thay đổi liên quan đến tuổi tác như da mỏng. Các chuyên gia tin rằng khoảng 50mg isoflavone – tương đương với khoảng 85 gram tempê hay 1 nửa tách miso – mỗi ngày có thể giúp các phụ nữ trong thời kỳ mãn kinh theo nhiều cách khác nhau.

• Cân bằng trong tâm hồn

Căng thẳng khiến cho da của bạn trở nên khô và nhạy cảm hơn. Nó còn kích hoạt các tình trạng bệnh như vảy nến. Nếu bạn đang căng thẳng, bạn còn có thể quên đi việc chăm sóc da hằng ngày. Tập luyện Yoga, thiền định, và các biện pháp làm giảm căng thẳng khác có thể giúp bạn thư giãn.

• Tập thể dục

Luyện tập thể dục không những giúp tăng cường cơ bắp mà còn rất tốt cho cơ thể. Nó có lợi cho làn da theo hai cách là làm giảm căng thẳng và giúp cải thiện hệ tuần hoàn đang chậm dần do lão hoá. Lượng oxy thêm vào cơ thể trong lúc tập thể dục và sự lưu thông máu giúp cho làn da trở nên tươi sáng và khoẻ mạnh hơn.

• Đẹp từ trong giấc ngủ

Ngủ đủ giấc khiến làn da trở nên tươi tắn. Ngủ còn giúp ngăn ngừa các quầng thâm bên dưới mắt và đem tới cho các phần còn lại trên cơ thể cơ hội được nạp lại năng lượng. Thiếu ngủ làm nồng độ hóc môn và sự trao đổi chất thay đổi theo chiều hướng xấu, tương tự như sự lão hoá. Vì vậy hãy hướng đến một giấc ngủ sâu từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm.

Độ tuổi trung bình bắt đầu mãn kinh tự nhiên là 51, tuy nhiên, do di truyền, bệnh tật hoặc các phương pháp điều trị, một số phụ nữ trước 40 tuổi đã đến thời kỳ mãn kinh. Thời kỳ mãn kinh xảy ra trước tuổi này, dù là tự nhiên hay có nguyên nhân gây ra thì đều được gọi là mãn kinh sớm.

1. Các triệu chứng của mãn kinh sớm

Các triệu chứng của mãn kinh sớm thường giống như các triệu chứng của phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh tự nhiên bao gồm: Kinh nguyệt không đều hoặc mất; kỳ kinh nguyệt nặng hơn hoặc nhẹ hơn bình thường; bốc hỏa,… Những triệu chứng này là một dấu hiệu cho thấy buồng trứng đang sản xuất ít estrogen hơn.

Cùng với các triệu chứng trên, một số phụ nữ có thể gặp phải:

• Khô âm đạo.
• Bàng quang hay bị kích thích và kiểm soát bàng quang kém (tiểu không tự chủ).
• Thay đổi cảm xúc (khó chịu, thay đổi tâm trạng, trầm cảm nhẹ).
• Khô da, khô mắt hoặc khô miệng.
• Mất ngủ.
• Giảm ham muốn tình dục.

Ngoài các triệu chứng được liệt kê ở trên, nếu bạn dưới 40 tuổi và gặp bất kỳ các bệnh nào sau đây, bạn nên gặp bác sĩ để xác định xem bạn có gặp phải tiền mãn kinh sớm hay không:

• Bạn đã điều trị hóa trị hoặc xạ trị.
• Bạn hoặc thành viên gia đình bị rối loạn tự miễn dịch như suy tuyến giáp trạng (hypothyroidism), bệnh Graves hoặc lupus ban đỏ.
• Bạn đang cố gắng mang thai nhưng không thành công trong hơn một năm.
• Mẹ hoặc chị gái của bạn đã mắc tiền mãn kinh sớm.

Ngoài việc đối phó với các cơn bốc hỏa, thay đổi tâm trạng và các triệu chứng khác của thời kỳ tiền mãn kinh, nhiều phụ nữ mãn kinh sớm phải đối phó với các mối quan tâm về thể chất và cảm xúc như giảm ham muốn tình dục, mong muốn có thai.

2. Làm thế nào để biết có mắc mãn kinh sớm so với chu kỳ

Bạn có thể nhận ra triệu chứng điển hình của mắc mãn kinh sớm khi 12 tháng liên tiếp mà bạn không có kinh nguyệt trước 40 tuổi.

Để chẩn đoán mãn kinh sớm, bác sĩ sẽ thực hiện khám toàn thân và lấy máu để loại trừ các bệnh khác, chẳng hạn như mang thai và các bệnh tuyến giáp. Ngoài ra, bác sĩ sẽ có thể yêu cầu kiểm tra mức estradiol. Nếu nồng độ estradiol thấp (một dạng estrogen) có thể chỉ ra buồng trứng của bạn đang bắt đầu giảm sản xuất hormone. Khi nồng độ estradiol dưới 30, đây là báo hiệu rằng bạn đang trong thời kỳ mãn kinh.

Tuy nhiên, xét nghiệm quan trọng nhất được sử dụng để chẩn đoán mãn kinh sớm là xét nghiệm hormon kích thích tạo nang trứng (FSH). FSH là hormone của thùy trước tuyến yên, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của noãn bào, đồng thời kích thích bao noãn tiết estrogen. Khi buồng trứng bị chậm quá trình sản xuất estrogen, mức độ FSH của bạn sẽ tăng lên. Mức FSH tăng lên trên 40 mIU/mL thì đây là triệu chứng cho thấy bạn đang trong thời kỳ mãn kinh.

3. Nguyên nhân của mãn kinh sớm

Mãn kinh sớm có thể tự xảy ra mà không có lý do rõ ràng hoặc nó có thể xảy ra do một số phẫu thuật, thuốc hoặc tình trạng sức khỏe, bao gồm:

• Tiền sử gia đình. Phụ nữ có tiền sử gia đình mãn kinh sớm thì khả năng mắc mãn kinh sớm cao hơn so với những phụ nữ trong gia đình không mắc tình trạng này.
• Hút thuốc. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng phụ nữ có hút thuốc lá đến tuổi tiền mãn kinhvà mãn kinh sớm hơn hai năm so với người không hút thuốc. Bên cạnh đó, các triệu chứng mãn kinh của phụ nữ có hút thuốc lá nghiêm trọng hơn và tử vong sớm hơn khoảng hai năm so với phụ nữ không hút thuốc.
• Hóa trị hoặc xạ trị vùng chậu điều trị ung thư.Những phương pháp điều trị này có thể làm hỏng buồng trứng và khiến kỳ kinh nguyệt dừng lại vĩnh viễn hoặc trong một khoảng thời gian dẫn đến tình trạng khó khăn để mang thai hoặc không có khả năng mang thai nữa. Không phải tất cả phụ nữ phải điều trị bằng hóa trị hoặc xạ trị thì sẽ tiền mãn kinh và mãn kinh sớm. Khi phụ nữ càng trẻ ở thời điểm hóa trị hoặc xạ trị thì ít có khả năng dẫn đến mãn kinh sớm.
• Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng. Phẫu thuật cắt bỏ cả hai buồng trứngcó thể gây ra các triệu chứng mãn kinh ngay lập tức với các triệu chứng điển hình như chu kỳ kinh nguyệt bị mất sau phẫu thuật và mức độ hormone giảm nhanh chóng, bốc hỏa và giảm ham muốn tình dục.
• Phẫu thuật cắt bỏ tử cung. Một số phụ nữ phải cắt bỏ tử cung, loại bỏ tử cung nhưng có thể giữ buồng trứng khiến người bệnh không có kinh nguyệt và cũng không thể mang thai. Tuy nhiên khác với trường hợp phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng ở trên, người bệnh có thể sẽ chưa tới thời kỳ mãn kinh ngay lập tức vì buồng trứng sẽ vẫn tiếp tục tạo ra hormone. Tuy nhiên, sau này, người bệnh này sẽ mãn kinh tự nhiên sớm hơn một hoặc hai năm so với dự kiến.

4. Tiền mãn kinh sớm ảnh hưởng đến sức khỏe thế nào

Phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh sớm có thể có các triệu chứng hoặc các vấn đề sức khỏe tương tự như những người mãn kinh đúng tuổi như:

• Nguy cơ cao mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, chẳng hạn như bệnh tim và loãng xương do thiếu hormone estrogen.
• Triệu chứng mãn kinh nghiêm trọng hơn. Hãy nói chuyện với bác sĩ về các phương pháp điều trị để giúp giảm bớt với các triệu chứng nếu chúng ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của bạn.
• Lo âu hoặc trầm cảm vì mất khả năng sinh sản sớm hoặc thay đổi trong cơ thể. Nói chuyện với bác sĩ của bạn nếu bạn có các triệu chứng trầm cảm như thiếu sức sống hoặc giảm sự quan tâm/thích thú đến những điều mà bạn từng thích kéo dài trong vài tuần. Bác sĩ có thể đề nghị các chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn giải quyết các vấn đề về cảm xúc. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể thảo luận về các lựa chọn như nhận con nuôi hoặc sử dụng trứng hiến tặng nếu bạn muốn có con.