Bốc hỏa tuổi mãn kinh: vì sao xảy ra và cách giảm khó chịu - Max Woman - Rạng Nét Thanh Xuân Cân Bằng Nội Tiết

Bốc hỏa tuổi mãn kinh: vì sao xảy ra và cách giảm khó chịu

Đang ngồi làm việc bình thường, bỗng một luồng nóng dội lên ngực, cổ và mặt, mồ hôi túa ra dù trời không hề oi. Hoặc nửa đêm bạn tỉnh giấc vì áo ngủ ướt đẫm. Nếu bạn đang ở độ tuổi tiền mãn kinh – mãn kinh, rất có thể đó là cơn bốc hỏa. Hiện tượng này khá phổ biến và có nhiều cách để bớt khó chịu.

Vì sao cơ thể lại bốc hỏa?

Nguyên nhân thường gặp nhất là sự thay đổi nội tiết tố quanh giai đoạn mãn kinh. Theo Mayo Clinic, khi lượng estrogen giảm, “bộ điều nhiệt” của cơ thể nằm ở vùng dưới đồi trong não trở nên nhạy cảm hơn với những thay đổi rất nhỏ của thân nhiệt. Chỉ cần cơ thể ấm lên một chút, bộ điều nhiệt đã cho rằng bạn đang quá nóng và tìm cách hạ nhiệt, tạo nên cơn nóng bừng kèm vã mồ hôi mà bạn cảm nhận được.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec cũng giải thích tương tự: estrogen suy giảm tác động trực tiếp lên trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi.

Cũng cần biết rằng bốc hỏa đôi khi đến từ nguyên nhân khác, ít gặp hơn, như tác dụng phụ của một số thuốc hoặc vấn đề ở tuyến giáp. Vì vậy, đừng vội mặc định mọi cơn nóng bừng đều do mãn kinh.

Cơn bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm trông như thế nào?

Mỗi người cảm nhận một kiểu, nhưng các biểu hiện hay gặp gồm:

  • Cảm giác nóng đột ngột lan khắp ngực, cổ và mặt.
  • Da ửng đỏ, có thể nổi từng mảng loang lổ.
  • Tim đập nhanh.
  • Đổ mồ hôi, chủ yếu ở nửa trên cơ thể.
  • Ớn lạnh khi cơn nóng dịu xuống.
  • Cảm giác bồn chồn, lo lắng.

Khi cơn bốc hỏa xảy ra lúc ngủ, người ta gọi là đổ mồ hôi đêm. Bạn có thể thức giấc giữa chừng, sáng dậy uể oải. Theo Mayo Clinic, đổ mồ hôi đêm có thể dẫn đến thiếu ngủ lâu ngày.

Bốc hỏa kéo dài bao lâu?

Theo Mayo Clinic, một cơn bốc hỏa có thể kéo dài từ 1 đến 5 phút, và phần lớn người bị bốc hỏa gặp tình trạng này hằng ngày. Bài viết của Vinmec ghi nhận cơn thường kéo dài khoảng 2 – 4 phút.

Điều khiến nhiều chị em bất ngờ là bốc hỏa không chỉ ghé qua vài tháng. Theo Mayo Clinic, tính trung bình, người bị bốc hỏa sẽ gặp hiện tượng này trong hơn 7 năm, và một số người kéo dài hơn 10 năm. Biết trước điều đó giúp bạn chủ động điều chỉnh nếp sinh hoạt lâu dài.

Những yếu tố dễ làm cơn nóng bùng lên

Các nguồn y khoa như NHS (Anh), Mayo Clinic và Vinmec đều nhắc đến một nhóm yếu tố có thể khơi cơn bốc hỏa hoặc khiến cơn xuất hiện dày hơn:

Yếu tố Bạn có thể làm gì
Đồ ăn cay nóng, đồ uống nóng Giảm độ cay, để thức uống nguội bớt rồi mới dùng
Cà phê và đồ uống có caffeine Uống ít lại, thử đổi sang nước mát
Rượu bia Hạn chế, nhất là vào buổi tối
Thuốc lá Cố gắng bỏ thuốc
Phòng nóng, bí; quần áo dày Mở cửa sổ, bật quạt hoặc điều hòa; mặc đồ thoáng
Căng thẳng Tập thở chậm, thư giãn, sắp xếp thời gian nghỉ ngơi

Theo Mayo Clinic, hút thuốc có liên quan đến việc bốc hỏa nhiều hơn, và những người có chỉ số khối cơ thể cao cũng thường bị bốc hỏa thường xuyên hơn. Không phải ai cũng nhạy với cùng một yếu tố. Bạn có thể ghi lại cơn nóng đến lúc nào, trước đó ăn uống gì, tâm trạng ra sao để nhận ra “thủ phạm” của riêng mình.

Mẹo tự chăm sóc để dễ chịu hơn

Ban ngày

  • Mặc nhiều lớp mỏng: khi thấy nóng, bạn chỉ cần cởi bớt lớp ngoài. Ưu tiên quần áo nhẹ, rộng rãi.
  • Làm mát nhanh: NHS gợi ý tắm nước mát, dùng quạt hoặc uống một ly nước lạnh.
  • Thở chậm và sâu: theo Mayo Clinic, một số người thấy cơn bốc hỏa nhẹ dịu đi nhờ thiền, thở chậm sâu và các kỹ thuật kiểm soát căng thẳng.
  • Vận động đều đặn: đi bộ, yoga hay bất kỳ môn nào bạn thích. NHS xếp tập thể dục thường xuyên vào nhóm việc nên làm để giảm bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm.
  • Giữ cân nặng hợp lý: theo Mayo Clinic, giảm cân ở người thừa cân hoặc béo phì có thể giúp cải thiện bốc hỏa.

Ban đêm

  • Giữ phòng ngủ mát và thoáng.
  • Chọn đồ ngủ mỏng nhẹ, dùng chăn nhiều lớp để dễ bỏ bớt.
  • Để sẵn một cốc nước mát cạnh giường.
  • Tránh rượu bia, cà phê và bữa ăn cay vào buổi tối.

Nếu bạn đang cân nhắc dùng thực phẩm bổ sung hay sản phẩm từ thảo dược, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước, vì bằng chứng về hiệu quả của chúng với bốc hỏa hiện chưa rõ ràng.

Khi nào bạn nên đi khám?

Bạn không cần phải âm thầm chịu đựng. Hãy sắp xếp đi khám khi:

  • Cơn bốc hỏa ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày hoặc giấc ngủ của bạn, đây là mốc Mayo Clinic khuyên nên trao đổi với nhân viên y tế.
  • Cơn xuất hiện thường xuyên, liên tục, và các thay đổi lối sống không giúp được nhiều.
  • Bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh khác hoặc có bệnh tuyến giáp và nghi ngờ cơn nóng có liên quan.

Khi đi khám, hãy mang theo ghi chép về các cơn bốc hỏa. Bác sĩ sẽ cùng bạn cân nhắc lợi ích và nguy cơ của từng lựa chọn, có thể chỉ định thuốc phù hợp nếu cần. Bạn không nên tự mua thuốc theo lời mách bảo hay dùng lại đơn của người khác.

Bốc hỏa là một phần của quá trình chuyển tiếp tự nhiên, nhưng tự nhiên không có nghĩa là phải cắn răng chịu. Tránh yếu tố kích phát, giữ cho mình mát mẻ, vận động đều và tìm đến bác sĩ đúng lúc sẽ giúp bạn đi qua giai đoạn này nhẹ nhàng hơn.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

  1. Mayo Clinic – Hot flashes – Symptoms & causes
  2. Mayo Clinic – Hot flashes – Diagnosis & treatment
  3. NHS – Things you can do to help menopause and perimenopause symptoms
  4. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – Kiểm soát cơn bốc hỏa ở tuổi tiền mãn kinh