Hay quên, khó tập trung tuổi tiền mãn kinh: vì sao? - Max Woman - Rạng Nét Thanh Xuân Cân Bằng Nội Tiết

Hay quên, khó tập trung tuổi tiền mãn kinh: vì sao?

Bước vào cửa ra để quên mất mình định lấy gì, đang nói thì “kẹt chữ”, đọc vài trang tài liệu mà không đọng lại được bao nhiêu… Nhiều chị em ngoài 40 tuổi lo lắng mình bắt đầu “lẫn” sớm. Thực tế, khó tập trung và hay quên là triệu chứng khá thường gặp trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, thường được gọi bằng hình ảnh “sương mù não”. Hiểu đúng về tình trạng này giúp chị em bớt lo âu và biết cách chăm sóc bản thân phù hợp.

“Sương mù não” là gì?

Theo Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, “sương mù não” (brain fog) không phải là một bệnh. Đây là cách gọi chung cho nhóm triệu chứng rối loạn chức năng nhận thức: đầu óc không nhạy bén, khó ghi nhớ, khó phân tích và thiếu tập trung. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có mãn kinh – thường xảy ra vào khoảng 50 tuổi.

NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) liệt kê vấn đề về trí nhớ hoặc khả năng tập trung là một trong các triệu chứng về tinh thần của tiền mãn kinh và mãn kinh, bên cạnh thay đổi cảm xúc thất thường và tâm trạng sa sút.

Vì sao tuổi tiền mãn kinh dễ hay quên, kém tập trung?

Thay đổi nội tiết tố

Tiền mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp khi hoạt động của buồng trứng giảm dần và nội tiết tố dao động. NHS cho biết các triệu chứng có thể xuất hiện ở giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh và cả sau mãn kinh; mãn kinh được xác định khi đã không có kinh nguyệt trong 12 tháng.

Giấc ngủ bị xáo trộn

Theo NHS, các triệu chứng về trí nhớ, tâm trạng có thể nặng hơn khi bị mất ngủ và mệt mỏi; ngược lại, ngủ kém còn khiến chị em dễ cáu gắt, căng thẳng và lo âu. Bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm làm giấc ngủ chập chờn, khiến ngày hôm sau đầu óc càng “mù mờ”.

Các nguyên nhân khác cần lưu ý

Không phải lúc nào hay quên cũng do mãn kinh. Vinmec liệt kê nhiều nguyên nhân khác có thể gây “sương mù não” như: trầm cảm, ngủ không đủ hoặc ngủ quá nhiều, tác dụng phụ của một số thuốc, hội chứng mệt mỏi mạn tính, bệnh tự miễn (như lupus), một số bệnh lý thần kinh và ung thư. Vì vậy, khi triệu chứng kéo dài, cần được bác sĩ đánh giá thay vì tự kết luận.

Biểu hiện thường gặp

Theo Vinmec, người bị “sương mù não” có thể gặp:

  • Khó tập trung vào công việc, cuộc trò chuyện hay nội dung đang đọc.
  • Đầu óc lộn xộn, khó diễn đạt suy nghĩ thành lời, hay “quên từ”.
  • Khó ra quyết định, kể cả những việc nhỏ.
  • Dựa nhiều hơn vào cà phê, đồ ăn vặt để “tỉnh táo”.

Tin đáng an tâm là theo NHS, các triệu chứng của giai đoạn này có thể thay đổi theo thời gian. NHS cho biết triệu chứng mãn kinh thường kéo dài khoảng 7–9 năm, đôi khi lâu hơn, và mỗi người trải qua theo cách khác nhau.

Chị em có thể làm gì để đầu óc minh mẫn hơn?

1. Ưu tiên giấc ngủ

  • Theo NHS, nên nghỉ ngơi đầy đủ và giữ lịch ngủ đều đặn.
  • Vinmec gợi ý ngủ 7–9 tiếng mỗi đêm, đi ngủ đúng giờ, hạn chế cà phê và rượu từ sau bữa trưa, không mang điện thoại, máy tính vào phòng ngủ.
  • Nếu hay đổ mồ hôi đêm, NHS khuyên giữ phòng ngủ mát, mặc đồ nhẹ thoáng và tránh các yếu tố dễ khởi phát như caffeine, rượu, đồ ăn cay.

2. Vận động và thư giãn

NHS khuyến khích tập thể dục đều đặn và dành thời gian cho các hoạt động thư giãn như yoga, thái cực quyền, thiền; chia sẻ với người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp đang trải qua giai đoạn tương tự cũng giúp giảm căng thẳng. Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) với chuyên gia có thể giúp cải thiện giấc ngủ, tâm trạng sa sút và lo âu.

3. Ăn uống cân bằng, hạn chế rượu, không hút thuốc

Theo NHS, chế độ ăn lành mạnh, cân bằng, không hút thuốc và giữ lượng rượu trong giới hạn khuyến cáo là nền tảng cho sức khỏe giai đoạn mãn kinh. NHS cũng lưu ý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm thảo dược hay liệu pháp bổ sung.

4. Mẹo nhỏ giúp công việc trôi chảy

  • Ghi chú việc cần làm vào sổ hoặc điện thoại; đặt nhắc lịch.
  • Làm từng việc một, tránh ôm đồm nhiều việc cùng lúc.
  • Để chìa khóa, kính, ví ở một vị trí cố định.
  • Chia công việc lớn thành từng phần nhỏ, nghỉ ngắn giữa các phần.

Khi nào nên đi khám?

Vinmec khuyên nên gặp bác sĩ khi tình trạng “sương mù não” kéo dài dai dẳng, để tìm đúng nguyên nhân và điều chỉnh phù hợp. NHS cũng khuyến khích chị em liên hệ bác sĩ khi nghĩ mình có triệu chứng tiền mãn kinh, mãn kinh và muốn biết các lựa chọn hỗ trợ, vì được tư vấn sớm giúp giảm ảnh hưởng tới sức khỏe, các mối quan hệ và công việc.

Đặc biệt, hãy đi khám sớm nếu:

  • Hay quên tăng nhanh, ảnh hưởng rõ đến công việc và sinh hoạt.
  • Kèm tâm trạng buồn chán kéo dài, mất hứng thú, lo âu nhiều.
  • Kèm đau đầu, rối loạn thị lực, buồn nôn hoặc các triệu chứng thần kinh khác.
  • Mới bắt đầu dùng một loại thuốc và thấy đầu óc kém minh mẫn.

Chị em có thể khám tại chuyên khoa Phụ khoa – Nội tiết hoặc Thần kinh để được tư vấn.

Lời kết

Hay quên, khó tập trung ở tuổi tiền mãn kinh là trải nghiệm phổ biến, không có nghĩa là trí tuệ đang suy giảm vĩnh viễn. Ngủ đủ, vận động, thư giãn và chủ động trao đổi với bác sĩ sẽ giúp chị em đi qua giai đoạn chuyển tiếp này nhẹ nhàng và tự tin hơn.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

  1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – “Brain Fog” là gì?
  2. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) – Symptoms of menopause and perimenopause
  3. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) – Menopause and perimenopause – Things you can do