Khô âm đạo tuổi tiền mãn kinh: nguyên nhân và cách chăm sóc - Max Woman - Rạng Nét Thanh Xuân Cân Bằng Nội Tiết

Khô âm đạo tuổi tiền mãn kinh: nguyên nhân và cách chăm sóc

Khô âm đạo là thay đổi rất thường gặp khi phụ nữ bước vào tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh, nhưng lại là chuyện nhiều chị em ngại nói ra, kể cả với bạn đời hay bác sĩ. Thực tế, đây là thay đổi sinh lý có nguyên nhân rõ ràng và có nhiều cách cải thiện.

Vì sao âm đạo khô hơn ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh?

Estrogen là nội tiết tố giúp niêm mạc âm đạo dày, mềm, đàn hồi và đủ ẩm. Khi buồng trứng hoạt động kém dần ở giai đoạn tiền mãn kinh rồi ngừng hẳn sau mãn kinh, lượng estrogen giảm xuống. Theo Cẩm nang MSD, lúc này lớp niêm mạc âm đạo trở nên mỏng hơn, khô hơn và kém đàn hồi hơn. Giới chuyên môn hiện gọi chung các triệu chứng ở âm đạo và đường tiểu do mãn kinh gây ra là hội chứng niệu – sinh dục của thời kỳ mãn kinh.

Những nguyên nhân khác có thể góp phần

Ngoài tuổi tác, theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) và Mayo Clinic, âm đạo cũng có thể khô hơn trong các trường hợp sau:

  • Đang cho con bú, hoặc sau phẫu thuật cắt tử cung, nhất là khi cắt cả hai buồng trứng.
  • Đang dùng một số loại thuốc, chẳng hạn thuốc tránh thai nội tiết hoặc thuốc chống trầm cảm.
  • Đang hoặc đã điều trị ung thư bằng hóa trị, xạ trị vùng chậu, liệu pháp nội tiết.
  • Có bệnh nền như đái tháo đường hoặc hội chứng Sjögren.
  • Dùng xà phòng, dung dịch vệ sinh có mùi thơm hoặc thụt rửa âm đạo.
  • Chưa đủ hưng phấn khi gần gũi; hút thuốc lá cũng được xem là yếu tố làm tình trạng dễ xảy ra hơn.

Dấu hiệu nhận biết và ảnh hưởng tới cuộc sống

Bạn có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện dưới đây:

  • Khô, ngứa, nóng rát hoặc xót ở trong và quanh âm đạo.
  • Đau, khó chịu khi quan hệ; đôi khi ra chút máu sau khi gần gũi.
  • Dịch âm đạo thay đổi so với trước, ví dụ loãng hoặc có màu khác thường.
  • Đi tiểu nhiều lần hơn, tiểu gấp, tiểu buốt, hoặc khó nhịn tiểu.
  • Hay bị nhiễm trùng đường tiểu, viêm âm đạo tái đi tái lại.

Ảnh hưởng tới sinh hoạt và đời sống vợ chồng

Cảm giác khô, ngứa, rát kéo dài cùng những rắc rối về tiểu tiện có thể khiến sinh hoạt hằng ngày kém thoải mái.

Trong chuyện gối chăn, cảm giác đau làm nhiều chị em e dè, giảm ham muốn hoặc tìm cách né tránh. Nếu không được chia sẻ, người bạn đời dễ hiểu lầm là mình bị từ chối, và khoảng cách cứ thế lớn dần. Nói thẳng với chồng rằng cơ thể mình đang thay đổi vì nội tiết, không phải vì tình cảm phai nhạt, thường giúp cả hai thoải mái hơn.

Chăm sóc tại nhà: nhẹ nhàng và đúng cách

Các khuyến nghị dưới đây được tổng hợp từ NHS, Mayo Clinic và Cẩm nang MSD:

Nên Không nên
Dùng chất bôi trơn gốc nước trước khi gần gũi Thụt rửa âm đạo
Dùng sản phẩm dưỡng ẩm dành riêng cho âm đạo, đều đặn theo hướng dẫn Dùng xà phòng, dung dịch vệ sinh có mùi thơm
Vệ sinh vùng kín bằng sản phẩm không mùi Bôi kem, sữa dưỡng thể không dành cho âm đạo
Dành thêm thời gian cho màn dạo đầu Âm thầm chịu đau khi quan hệ

Một vài lưu ý thêm:

  • Chất bôi trơn và chất dưỡng ẩm là hai loại khác nhau. Chất bôi trơn dùng ngay trước khi gần gũi để giảm ma sát; chất dưỡng ẩm âm đạo dùng định kỳ để duy trì độ ẩm hằng ngày.
  • Theo Mayo Clinic, duy trì đời sống tình dục đều đặn có thể giúp phòng ngừa hội chứng niệu – sinh dục của thời kỳ mãn kinh.
  • Không tự mua thuốc nội tiết, thuốc đặt hay kem bôi chứa hoạt chất về dùng khi chưa được bác sĩ khám và chỉ định.

Các lựa chọn điều trị do bác sĩ chỉ định

Khi chăm sóc tại nhà chưa đủ, bác sĩ phụ khoa sẽ thăm khám và cân nhắc phương án phù hợp với từng người. Ở mức khái quát, các lựa chọn gồm:

  • Estrogen dùng tại chỗ: theo Cẩm nang MSD, estrogen đưa vào âm đạo dưới dạng kem, viên đặt hoặc vòng giúp cải thiện tình trạng khô, đau và cả các triệu chứng đường tiểu.
  • Liệu pháp hormone toàn thân: theo NHS, bác sĩ có thể kê liệu pháp hormone thay thế dưới dạng kem, gel, miếng dán hoặc thuốc uống để bổ sung estrogen, thường khi người bệnh còn có những triệu chứng mãn kinh khác.
  • Một số thuốc kê đơn khác dành cho trường hợp đau khi quan hệ mà không dùng được các thuốc đặt âm đạo thông thường.

Mỗi phương án đều có lợi ích và nguy cơ riêng, tùy thuộc vào tuổi, bệnh nền và tiền sử của bạn, đặc biệt nếu bạn từng điều trị ung thư vú hay ung thư phụ khoa. Vì vậy, việc dùng thuốc gì, bao lâu cần do bác sĩ quyết định và theo dõi.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên sắp xếp gặp bác sĩ phụ khoa nếu:

  • Đã tự chăm sóc vài tuần mà tình trạng khô không cải thiện.
  • Triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày hoặc đời sống vợ chồng.
  • Vẫn đau khi quan hệ dù đã dùng chất bôi trơn, chất dưỡng ẩm.
  • Dịch âm đạo bất thường, có cảm giác nóng rát, đau nhiều.
  • Ra máu sau khi quan hệ, giữa các kỳ kinh hoặc sau khi đã mãn kinh. Đây là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm, không nên trì hoãn.

Bác sĩ phụ khoa gặp vấn đề này mỗi ngày, nên bạn không cần ngại.

Khô âm đạo là một phần của hành trình thay đổi nội tiết mà rất nhiều phụ nữ trải qua, không phải lỗi của bạn và cũng không phải điều đáng xấu hổ. Chăm sóc dịu nhẹ, trò chuyện cởi mở với bạn đời và đi khám khi cần sẽ giúp bạn giữ được sự dễ chịu, tự tin trong giai đoạn mới của cuộc sống.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

  1. NHS – Vaginal dryness
  2. Mayo Clinic – Genitourinary syndrome of menopause (vaginal atrophy) – Symptoms and causes
  3. Cẩm nang MSD – Menopause
  4. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Khô âm đạo (vùng kín): Nguyên nhân, triệu chứng và cách chẩn đoán